W poprzednim wpisie opisałem, jak zrobić wyścig słupków, który nie zmyśla historii. Teraz sam wyścig: liczba sklepów 26 sieci handlowych w Polsce od 1990 do lipca 2026 roku, jako wykres do klikania, a nie film.
W skrócie: lider zmienia się na nim trzy razy. Dwie pierwsze zmiany leżą w lukach między pomiarami, więc ich daty wyznacza krzywa, a nie dane. Trzecią, z 2022 roku, widać w danych z obu stron, ale i ona ma haczyk.
Pracuję w Żabce, jednej z sieci z tego zestawienia, więc zaznaczam: wszystkie liczby w tekście i na wykresie pochodzą ze źródeł publicznych, a nie z wiedzy wewnętrznej.
Jak czytać ten wykres
Metodę opisałem poprzednio: interpolacja monotoniczna, wartość przytrzymana po ostatnim pomiarze, ranking wygładzony w czasie. Na potrzeby strony dodałem dwie rzeczy.
Kolor znaczy grupę, nie lidera. Grupy biorę z pola segment w słowniku zbioru: sieci spożywcze z franczyzą, spożywcze ze sklepami własnymi, drogerie i RTV/AGD. Zrezygnowałem z akcentu dla lidera, który opisywałem poprzednio. Na końcu wykresu prowadzi sieć, w której pracuję, a wyróżniony słupek czytałby się jak reklama.
Tabela mówi, skąd jest każda liczba. Wszystkie słupki wyglądają tak samo, więc to, czy wartość jest pomiarem, czy szacunkiem, pokazuje tabela. Przycisk „Tabela” zamienia wykres na ranking z opisem każdej wartości: punkt ze źródła albo szacunek z najbliższych punktów. Działa też klawiatura: spacja zatrzymuje i wznawia, strzałki przesuwają o miesiąc, PageUp i PageDown o rok. Przy ograniczeniu ruchu w systemie wykres przeskakuje co rok.
Cztery okresy prowadzenia, trzy zmiany
Na wykresie pierwsze miejsce zajmują po kolei:
- Rossmann, od grudnia 1993 do listopada 1994 roku,
- PSH Lewiatan, od grudnia 1994 do sierpnia 2002 roku,
- abc, od września 2002 do czerwca 2022 roku,
- Żabka, od lipca 2022 roku do końca danych.
Na ekranie każda zmiana wygląda tak samo: jeden słupek mija drugi. W danych to trzy różne zdarzenia.
Lata 90.: wyścig prawie bez pomiarów
Przed 2003 rokiem wyścig ma 23 punkty dla wszystkich 26 sieci. Siedemnaście z nich to jedynki: pierwszy sklep, start sieci albo rok wejścia do Polski. Większe liczby mają tylko POLOmarket (27 sklepów w 1997 roku), Intermarché (około 30 w 2000), Auchan (9 w 2001), Żabka (7 w 1998, 400 w 2000) i abc (57 placówek na starcie sieci w 1999 roku).
Dlatego dwa pierwsze przywództwa to artefakty. Rossmann prowadzi, bo jego pierwsza drogeria to najwcześniejszy punkt w zbiorze. PSH Lewiatan prowadzi przez prawie osiem lat, choć między powstaniem sieci w listopadzie 1994 roku a „ponad 1 650” sklepami w 2004 roku nie ma ani jednego pomiaru.
Zmiana z sierpnia 2002 roku, gdy abc mija Lewiatana, też leży w luce: między 57 placówkami na starcie w 1999 roku a 2 416 na koniec 2006 roku abc nie ma żadnego pomiaru. Pierwszy koniec roku z pomiarem obu sieci to 2009: abc ma 3 424 sklepy, Lewiatan ponad 2 200. Czy w 2002 roku kolejność była już taka sama, dane nie rozstrzygają.
Tę niepewność da się zmierzyć. Przed 2010 rokiem, licząc miesiąc po miesiącu, tylko 11% słupków widocznych w czołowej dwunastce to pomiar albo krótka interpolacja między dwoma dokładnymi, niewyliczonymi punktami odległymi najwyżej o 36 miesięcy (taką regułę interpolacji podaje metodologia zbioru). Od 2018 roku — 60%. W całym wyścigu — 34%.
abc: najdłuższe prowadzenie
W samym zbiorze abc, sieć franczyzowa Grupy Eurocash, pojawia się dopiero w grudniu 2015 roku, od razu z 7 685 sklepami (Puls Biznesu) i od razu na pierwszym miejscu. Wyglądało to jak wyprzedzenie, a było tylko pierwszą liczbą w danych.
Dlatego dołożyłem 17 punktów z raportów Grupy Eurocash i z prasy: od 57 placówek na starcie sieci w 1999 roku (portalspozywczy.pl), przez 2 416 na koniec 2006 roku (raport roczny Eurocash za 2006), do 7 169 na koniec 2024. Razem z punktami ze zbioru abc ma stan na koniec każdego roku od 2006 do 2025: 20 lat z rzędu, z czego 17 z raportów rocznych. Tak samo uzupełniłem dwie sieci, które wcześniej pojawiały się od razu wysoko: Delikatesy Centrum (od startu w Krośnie latem 1999 roku, 17 punktów, głównie z raportów Eurocash) i PSH Lewiatan (od powstania w listopadzie 1994 roku, 5 punktów).
Z tymi danymi abc prowadzi od września 2002 do czerwca 2022 roku, prawie 20 lat. Najwięcej sklepów ma na koniec 2020 roku: 9 317.
Bez wcześniejszych punktów wchodzą do wyścigu jeszcze dwie sieci: Neonet (co najmniej 460 sklepów w marcu 2010, od razu 7. miejsce) i Media Expert (co najmniej 480 w kwietniu 2020, 11. miejsce). Odtwarzacz podpisuje te chwile wprost: to początek danych, nie sieci.
2022: zmiana lidera, którą widać w danych
Tylko tu dane pokazują kolejność przed zmianą i po niej, w odstępie roku. Na koniec 2021 roku abc ma 9 149 sklepów (sprawozdanie Zarządu Grupy Eurocash za 2021), a Żabka 7 000 (kamień milowy z historii sieci Żabka). Na koniec 2022 roku Żabka ma ponad 9 000 sklepów, a abc 7 351. Wykres pokazuje zamianę w lipcu 2022 roku, bo tam przecinają się krzywe między tymi punktami.
Haczyk jest w liczbie 7 351. Eurocash opatruje ją przypisem: „Stan po weryfikacji aktywnych placówek sieci zakończonej w marcu 2023 r.” (sprawozdanie Zarządu za 2022). Spadek o 1 798 sklepów w jeden rok to więc w dużej części porządki w ewidencji, a nie zamknięcia. Wcześniejsze liczby abc mogły obejmować sklepy, które już nie działały, więc Żabka mogła w rzeczywistości wyprzedzić abc wcześniej, niż pokazuje wykres.
Od szczytu w 2020 roku abc traci w sumie 2 476 sklepów, czyli 27%, i kończy 2025 rok z 6 841 (raport roczny Grupy Eurocash za 2025). Żabka w październiku 2025 roku otwiera 12 000. sklep (Żabka Group).
Pewne historie są też poza pierwszym miejscem
Najmocniejszy szereg w samym zbiorze ma Dino: stan na koniec każdego roku od 2010 do 2025, 16 punktów z rzędu z danych spółki. Sieć urosła ze 111 do 3 033 sklepów, czyli 27-krotnie. W tym samym czasie Biedronka urosła z 1 649 do 3 882 sklepów (raport roczny Jerónimo Martins za 2025). W liczbach bezwzględnych Dino dołożyło więcej: 2 922 sklepy wobec 2 233.
Druga pewna historia to jedyne zniknięcie z rynku w zestawieniu. Tesco Polska ma 455 sklepów na koniec 2014 roku i 320 w czerwcu 2020, gdy Netto ogłasza przejęcie (liczba wyliczona: 301 sklepów w transakcji i 19 poza nią, 24kurier). W marcu 2022 roku, po konwersji, pod marką Tesco nie działa już żaden sklep (Rzeczpospolita). Netto rośnie w tym czasie z 386 do około 650 sklepów.
Czego te liczby nie mówią
Wyścig słupków porównuje jedną liczbę. Przy sklepach ta liczba ukrywa więcej niż zwykle.
Sklep sklepowi nierówny. Mały sklep osiedlowy i hipermarket liczą się tak samo, jako jeden. Liczba sklepów nie mówi nic o powierzchni, sprzedaży ani udziale w rynku. Do tego, jak zaznacza metodologia zbioru, definicja sklepu może się zmieniać w czasie: sklep własny albo franczyzowy, format express, placówka partnerska.
Kamień milowy to nie stan sieci. Spośród 15 punktów Żabki 14 to komunikaty w rodzaju „10 000. sklep”. Mówią, kiedy otwarto sklep o danym numerze, a nie ile sklepów działało danego dnia. Stan sieci podany wprost jest jeden: 12 823 sklepy na koniec czerwca 2026 roku (Żabka Group). Liczba 12 204, którą widać na starcie wykresu, w grudniu 2025 roku, to interpolacja między tymi dwoma rodzajami punktów.
O liderze decyduje definicja sieci. Zbiór ma też dwa agregaty, które pominąłem. Grupa Eurocash ma 14 830 sklepów na koniec 2025 roku (raport roczny), ale obejmuje abc i Delikatesy Centrum, więc te same sklepy liczyłyby się dwa razy. Grupa Specjał, ponad 14 000 sklepów (retailnet.pl), to agregat kilku sieci franczyzowych. Gdybym je dodał, na pierwszym miejscu stanąłby agregat, a nie sieć. O tym, kto „wygrywa”, rozstrzyga pole w słowniku zbioru, nie rynek.
Ostatnia klatka miesza daty. Pomiar z lipca 2026 roku ma tylko Lidl: tysięczny sklep. Reszta czołowej dwunastki pokazuje ostatnią znaną wartość z grudnia 2025 albo z pierwszej połowy 2026 roku, więc prawie cały kadr to wartości przytrzymane z wcześniejszych pomiarów. Dlatego wykres startuje od grudnia 2025 roku: to ostatni koniec roku, z którego pomiar ma 10 sieci.
Co z tego wynika
Wyścig słupków dobrze pokazuje, kto kogo wyprzedził, ale tylko tam, gdzie dane są gęste po obu stronach wyprzedzenia. W tych danych tak jest dopiero od mniej więcej 2018 roku: z tych lat pochodzi 134 z 238 obserwacji. Wcześniejsza część wykresu to raczej mapa tego, czego nie wiemy, niż zapis wyścigu. Wyjątkiem są abc i Delikatesy Centrum: brakujące lata dało się uzupełnić z raportów Eurocash.
Dlatego ten wyścig warto oglądać z tabelą pod ręką. Słupki wyglądają równie pewnie, ale tabela mówi, które liczby są pomiarem, a które szacunkiem.
Dane: zestawienie liczby sklepów sieci handlowych w Polsce w latach 1990–2026, wersja z 11 sierpnia 2026 roku. To 203 obserwacje ze 143 źródeł: raportów rocznych, komunikatów sieci i prasy, każda z oceną jakości źródła (A, B albo C). Do wyścigu weszło 26 sieci i 199 obserwacji ze zbioru, bez dwóch agregatów, oraz 39 punktów, które dołożyłem z 18 źródeł: 17 dla abc, 17 dla Delikatesów Centrum i 5 dla PSH Lewiatan. Źródła punktów dołożonych do zbioru: raporty roczne Eurocash za 2006, 2007, 2008, 2013 (lata 2010–2013), 2014 i 2016, sprawozdania Zarządu za 2021 (lata 2020–2021), 2022, 2024 (lata 2023–2024) i 2025, Parkiet (2009) i Parkiet (2017), money.pl (2017), portalspozywczy.pl (start abc), franchising.pl (start Delikatesów Centrum i 2004), strona PSH Lewiatan (start, 2004 i 2009), Wiadomości Spożywcze (2023) i retailnet.pl (czerwiec 2026). Wszystkie liczby w tekście policzyłem skryptem z tych plików, a wykres rysuje ten sam silnik, którym w poprzednim wpisie renderowałem film, przeniesiony do przeglądarki.